Cargo Demo Template
Profile (Sample)

Email
Instagram

Exhibition



2005—09 发表于《装饰》

文字诗学 : 作为内容书写的文字设计

Typoetics: Typography as Writigraphy


“文字诗学”作为当代设计与艺术实践的核心议题,试图跨越文学书写(Literature / Writing)、文字设计(Typography)与文本艺术(Text Art)独立的传统学科分野,开拓一个开放性实践研究领域。在过去百年间,西方现代主义早期的探索与对话呈现出方法与路径上的混沌性与实验性,而随着职业与学科的逐步分化,这三类实践虽然表面上各自独立,但从内容创作的本质出发,均依托文字与语言这一人类沟通与文化交流的工具,指向相同的表达与共同的问题。而在中文语境,汉字的独特的表意结构:视觉性、语义性与象征性则有更为深远的历史参照和实践基础。“文字诗学”构建了一个跨学科、跨媒介的综合性研究与实践平台,该平台以展览实践为切入点,通过教学实验、快闪行为、空间介入与公众互动,将中文文字设计从单纯的技术操作转化为生成性的书写与社会表达工具,探讨文字的多维系统性与动态流动性。在文学与诗学维度,文字被理解为表意系统与心性载体,使其在现代设计、当代艺术及公共空间中发挥独特作用。同时,该项目回应了现代主义文字设计及观念艺术对表意系统的跨文化影响,将文字设计从形式控制拓展至内容主权与社会叙事的实践,从而进一步强化文字诗学的公共性与实验性,实现文本在数字媒介、空间环境与社会情境中的动态生成。总体而言,“文字诗学”不仅重申了文字设计作为书写与观念实践的可能性,也为文学书写、文本艺术与视觉传达之间的互文关系提供了新的理论框架与实践路径。



在当代设计与艺术实践中,“文字诗学”作为一个融合展览、教学与研究的核心项目,正在以独特的方式探索文字设计的多元可能性。它不仅是一项持续进行的关于文字设计(Typography)的实验,同时也是基于文本艺术(Text Art)和文学书写(Literature)的探索。项目超越了将文字仅仅作为形式语言的层面,更着力于一种更具力量的内容书写,从而生成一种与当代生活息息相关的社会能量;

基于展览实践的语境,“文字诗学”试图回应中国文字设计的基础性与根本性问题,将文字设计同时看作基础设施与上层建筑。其探索文字的多维系统与流动性,希望超越艺术与生活、符号与事物、听觉与视觉、能指与所指、写作与对话之间的界限,最终实现展览对话现场的“公案”,为观者提供一个顿悟的瞬间。

基于表意文字的语境,“文字诗学”亦置身于一个诗歌与书写的伟大传统,从而也回应了早期现代图像可能的两个重要溯源:中国古诗与中国书法。文本作为艺术的主体由来已久,尤其是在中国。直到早期现代,拉丁文字世界的现代文本艺术开始不断涌现。站在过去与未来、东方与西方的当代中国,我们在文学书写(Literature / Writing)、文字设计(Typography)与文本艺术(Text Art)之间开辟一个开放性实践领域,一起探索当代文字编排的多重可能性。

一.作为展览实践的文字诗学
“文字诗学”展览的首次公众亮相2023年于751艺术区的七木空间,作为一个不断生长的融合教学、研究的展览项目,至今已三个年度,期间跨越地区形成了一系列具有实验性与延续性的展览活动。本章节我们聚焦于作为展览实践的“文字诗学”,包括学术来源、教学实践以及多个彼此相关又有不同关注侧重点展览的发展。

2023年“文字诗学”展览的内容可溯源至中央美术学院设计学院2010至今十余年持续展开中国文字设计系列教学实践,尤其是关于“文字编排”的一系列实验,但项目并非是对课程成果的简单总结,而是课程本身在空间中的再写作。展览不是作为结果出现,而是作为另一种“发生”的机制——它通过装置、快闪、现场行为、语言干预、公众对话等手段,将文字编排从教学中释放,成为一种可供操演的现实生成工具。

         
传统的字体与排版教学,来自以西方现代主义体系的范式,建立在拉丁文字可分离性、线性结构与语音对应逻辑之上。但在中文语境中,这套体系面临根本性的适应性危机。汉字的构造高度视觉化,其结构富于空间性与象形性,具有无法忽略的文化积淀与构字逻辑。因此,将西式排版直接套用于中文环境,常常遮蔽了中文固有的表现力。多年来央美有开设十分专业详尽的拉丁文字编排课程传统,这是我们可以展开教学实验的良好基石,因此一直以来央美的中文文字编排的课程未被视为拉丁文字的汉化版本,而是试图酝酿一套脱离拉丁文字中心范式的“中文文字编排”实验。不同于传统的排版课,这套教学试图回答的问题是:如何超越性地重新找出一条全新的道路——或许也可能是一条最古老的道路。在中文的书写与视觉系统中,我们是否能够建立一种不同于拉丁字母语境的视觉语言结构?我们是否能够不借助翻译、转写、替代,而直接从汉字的逻辑出发,发展出一套属于自己的视觉表达与语言策略?

对于平面设计写作的关注可追溯至十年前,2013年,韩国Typojanchi国际文字设计双年展“Supertext”策展单元以“Writing as Designing”[]为核心议题,在亚洲平面设计领域提出“文字即写作”的议题,显示出“内容”在设计界逐渐成为显学,当代设计的关键问题不在于造型语言如何变异,而在于如何重新组织语言与现实之间的关系。设计不是风格的选择,而是内容的写作。展览中“Supertext”的提法强调了文字的巨大能量:它是生成意义的机制,是设计的核心要素,是写作的物质基础。而在此之前甚至更早的时间里,中央美术学院视觉传达设计系的教学中,早已开始酝酿一套有别于拉丁文字中心范式的“中文文字编排”实验,正是后来在“中文文字编排”教学与“文字诗学”展览中不断被发展与激活的源头。因此,可以说“文字诗学”的概念,并非单点爆发,而是十余年来不断回返的思想回路,是一种长期观察与实践的结果。它之所以成为机制,是因为这些早期的展览、教学与写作,不断在不同语境中重复提出相似问题,并用不同手段寻找回应路径。

中文文字编排的课程以“文字设计即写作”为核心理念,共分四个阶段:功能性训练、自由排版、写作实践与展览生成,逐步引导学生在理性控制与感性实验之间,沉入日常观察与公众对话,文字与词语通过不同的形式(Form)与内容(Content)关系进行编织与重组,强调生成而非结果,使文字设计成为一种开放的写作过程。第一阶段“功能性文字设计”聚焦构成主义与达达主义的对立性传统,在内容与形式之间经营“位置”。学生以黑白A4草图练习为主,逐一控制排版要素(如行数、字距、对齐、标点等),生成数百张排版方案,并筛选迭代为海报。第二阶段“自由文字设计”转向游戏性与身体参与,每人将话语逐字打印,在课堂上进行“地面文字游戏”,打破网格与秩序,生成意外的排版结构。第三阶段“文字诗学”强调日常中的写作实践与语言感知,鼓励自由创作、采样与空间介入,展开快闪实验,课程作品以未被邀请的“文字叠加”形式侵入学院的其他展览空间,构成了突发性的写作行动,构成与展览主题的一种超链接互文性。第四阶段“致敬与在场”进入展览共建,学生在现场协作中推进布展,展开空间、时间与心性的“文字编排”,使展览成为一个不断生长的写作现场。期间,成果以多种策展方式同步推进,基于不同空间生长出不同的呈现形式。“文字诗学”的快闪临时展陆续落地于深圳 TDC 竹林里与北京新工体 LIVE 两个场域,呈现出文字设计在不同情境中的变奏。在北京工人体育场,文字诗学作为一场“跳起来的、一场运动中的、一场兴奋的、一场热烈的、一场人声鼎沸的——live 演出”,百余位使用汉字进行创作的设计师共同参与,以排版为语言,将鲜活的、日常的、深入人心的词语重新编排,转换为具有节奏感的视觉能量。文字不再静止,而是旗帜飘扬,与新工体的live精神共振。而在空中竹境,设计师们穿梭林间,展开一次“竹林里的文字游戏”,在轻盈与沉静中,重新思考文字设计的自主性与当代表达的可能。两个临时展共同构成“文字诗学”项目的延展实验,最终将文字设计从排版技术拓展为语言实践、空间行动与集体写作,激发文字在当代表达中的新潜能。

2024年,“文字诗学”进入第二年度,首年展览以教学驱动为核心,强调学生创作与文字排版逻辑的探索;而在第二年度中,该项目逐渐摆脱了单一的教学框架,转而扩展为一个跨学科、多媒介文本艺术的实验场域。这一转向不仅体现了“文字诗学”作为研究项目的阶段性演进,也界定了该项目在学术与实践之间的双重定位。

本年度展览汇聚了来自不同领域的实践者,构建出一个多维度的创作共同体。在文字设计与文本艺术的层面上,有徐冰、王蓬、李怒等代表性艺术家的参与;在文字书写的层面,有刘彦湖对传统笔墨与先锋书写的跨界实践;在平面与空间的交界处,则邀请了刘治治、李习斌、虞洁琼等设计师进行探索;此外,设计师白冈冈与寸铁、胡子与五条人联名合作设计作品的加入,进一步拓展了文本与声音、歌词与表演之间的互文关系。这种跨界性的实践过程消解了文字书写、文字设计与文本艺术三者的界限,使展览不再依附于单一的学科板块,而是转向一种跨板块的开放性创作形态,凸显了“文字诗学”作为实验平台的综合性与生成性。

在媒介策略上,“文字诗学”2024年度展览引入了虚拟现实(VR)、交互装置与游戏机制等新型技术媒介。这些媒介的使用,使得汉字的展示与传播方式发生了根本性变化:文字不再被固定于纸面或屏幕的平面秩序之中,而是通过动态生成、观众互动与沉浸式体验,形成一个可变的、开放的“文本系统”。这种系统性结构,能够通过不同媒介的叠加与转化,呈现文字在当代社会中所具有的多维属性。展览由此被比喻为“群岛”,意在揭示其中多样性与互联性的并存关系:不同作品作为独立个体存在,却又在观念与语境层面彼此呼应,构建出一个去中心化的文本网络。

从学科视角来看,这一转向意味着“文字诗学”已超越了“文字设计”的范畴,而进入了更广泛的跨学科研究范围。展览不再将创作者固化为“诗人”“艺术家”“设计师”或“书法家”的角色,而是强调他们作为文本实践者的共通身份。文本在这一框架下被重新界定,不再是单一的符号系统或视觉元素,而是作为一种“生成性媒介”存在,能够承载多样化的思想、情感与社会能量。

因此,“文字诗学”第二年度的迭代更为呈现的是一个动态的开放系统,它既扎根于表意文字与诗学传统的历史背景,同时又借助当代媒介与跨界合作,不断拓展文字艺术的疆域。通过这一过程,展览不仅为当代文本艺术提出了新的可能性,也为视觉传达、文学书写与艺术实践之间的互文关系提供了新的研究与实践的路径。

西方大约100年前,有两位重要人物针对文字和语言展开过讨论。其中一位是重要的社会学运动“isotype”的创始人奥托·纽拉特(Otto·Neurath)。这场运动着重探讨的是,在面向工人阶级进行知识与文化传播时,如何绕过语言学习的环节,直接实现有效传播,他强调“词语导致分裂,图像导致团结。”[]另一位是俄罗斯构成主义者李希斯基(El Lissitzky)曾言:“表意文字才是国际性的。”这两位先生探讨的核心问题,是表意文字与拼音文字的差异。如果将时间线拉长,在早期现代主义时期乃至更早,文字如何自我审视、反思,进而推动基于文字语音的当代艺术、当代设计、当代书法以及文学的发展,这一直是个古老且关键的永恒议题,并且这个话题延续至今。

“汉字性”在当代日常所见的视觉符号中,普遍回响,都市环境公共空间中视觉系统,越来越趋向于高度简化的图像结构。其中某些符号在形态上与早期汉字的构造特征形成了意外的同构关系。例如,一些欧洲城市中的停车场标识,其结构形式与古汉字中的“宝盖头”构形存在显著相似,那种图像性的空间逻辑与公共图形语言惊人连接起来。现代社会中大量的视觉符号与图形语言之所以具备普世性,正是因为它们本质上诉诸“表意性”而非语言本身,这一点,恰恰是汉字的结构优势所在。

汉字是世界上最古老却依然活跃的文字系统,在当下不断被活用与再造。每一个汉字,都是穿越数千年的时空英雄,是语言与图像的复合容器。汉字之“文”,源自独特的“初文”结构。《说文解字》曰:“文,错画也。”其初文中包含“爻”的形态,象征天地乾坤之道。由此可见,“文”不仅是形迹的描绘,更是一种观照天地、洞悉宇宙人生的媒介,承载着“文以载道”的原初意义。“文”亦可视为“心音”与“心画”的结合:它既近于言、近于音,却比言更典雅,比音更直接;既近于图、近于形,却比图更混沌,比形更开放。

汉字的表意性,不仅是一种视觉语言策略,更是一种世界观,一种关于沟通与理解的伦理架构。它不应只是中华文明的文化遗产,而是可以为当代设计与视觉文化贡献一种更具善意与普世性的范式。这或许就是属于我们这个时代的“书同文”,一种基于视觉认知与共情机制的全球语言协商机制。今天,借助新的媒介技术,我们应当带着对汉字本源结构的理解,重新将其带入现代教育与实践,去开创一种真正属于未来的文字美学与文化系统。



Phasellus venenatis sollicitudin ipsum in dignissim.
Vestibulum sed pretium ex
Aliquam id ligula rhoncus massa pulvinar suscipit.
Vestibulum sapien magna

Morbi eu bibendum justo. Aliquam erat volutpat. Fusce pretium tempus lacus in posuere. Aenean fringilla, elit eu tempor sodales, ligula dolor dignissim sem, id tempor ipsum tellus ac neque. Nulla auctor, dui ut dignissim consectetur, lectus lacus luctus urna, vitae aliquam erat diam eu purus. Curabitur in ligula lorem. Phasellus eget semper tortor. Cras interdum elit at blandit commodo. Aliquam ipsum libero, rutrum non condimentum eu, tempor non ligula. Maecenas aliquam tincidunt quam. Pellentesque eu dolor dignissim, pharetra nisi eget, dapibus dolor. Curabitur in dui vel tellus interdum porttitor. Nulla tempus sem faucibus nunc tempor ultricies. Aliquam erat volutpat. Vestibulum quis sapien tristique, congue dolor consequat, condimentum eros. Aliquam bibendum gravida turpis, sed lacinia arcu sagittis non.
            Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Vestib ulum risus mauris, semper tincidunt leo tincidunt, lobortis dictum est. Sed imperdiet blandit metus porttitor dapibus. Fusce in purus a arcu ultricies feugiat. Phasellus malesuada eros eleifend nulla tempus sodales. Vestibulum ante ipsum primis in faucibus orci luctus et ultrices posuere cubilia curae; Sed vel mattis ex. Vivamus id urna nec sapien maximus porttitor. Donec bibendum eu tortor sed feugiat. Phasellus venenatis sollicitudin ipsum in dignissim. Vestibulum sed pretium ex.
            Morbi eu bibendum justo. Aliquam erat volutpat. Fusce pretium tempus lacus in posuere. Aenean fringilla, elit eu tempor sodales, ligula dolor dignissim sem, id tempor ipsum tellus ac neque. Nulla auctor, dui ut dignissim consectetur, lectus lacus luctus urna, vitae aliquam erat diam eu purus. Curabitur in ligula lorem. Phasellus eget semper tortor. Cras interdum elit at blandit commodo. Aliquam ipsum libero, rutrum non condimentum eu, tempor non ligula. Maecenas aliquam tincidunt quam. Pellentesque eu dolor dignissim, pharetra nisi eget, dapibus dolor. Curabitur in dui vel tellus interdum porttitor. Nulla tempus sem faucibus nunc tempor ultricies. Aliquam erat volutpat. Vestibulum quis sapien tristique, congue dolor consequat, condimentum eros. Aliquam bibendum gravida turpis, sed lacinia arcu sagittis non.



Aliquam id ligula rhoncus massa pulvinar suscipit.
Vestibulum sapien magna




Morbi eu bibendum justo. Aliquam erat volutpat. Fusce pretium tempus lacus in posuere. Aenean fringilla, elit eu tempor sodales, ligula dolor dignissim sem, id tempor ipsum tellus ac neque. Nulla auctor, dui ut dignissim consectetur, lectus lacus luctus urna, vitae aliquam erat diam eu purus. Curabitur in ligula lorem. Phasellus eget semper tortor. Cras interdum elit at blandit commodo. Aliquam ipsum libero, rutrum non condimentum eu, tempor non ligula. Maecenas aliquam tincidunt quam. Pellentesque eu dolor dignissim, pharetra nisi eget, dapibus dolor. Curabitur in dui vel tellus interdum porttitor. Nulla tempus sem faucibus nunc tempor ultricies. Aliquam erat volutpat. Vestibulum quis sapien tristique, congue dolor consequat, condimentum eros. Aliquam bibendum gravida turpis, sed lacinia arcu sagittis non.
            Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Vestib ulum risus mauris, semper tincidunt leo tincidunt, lobortis dictum est. Sed imperdiet blandit metus porttitor dapibus. Fusce in purus a arcu ultricies feugiat. Phasellus malesuada eros eleifend nulla tempus sodales. Vestibulum ante ipsum primis in faucibus orci luctus et ultrices posuere cubilia curae; Sed vel mattis ex. Vivamus id urna nec sapien maximus porttitor. Donec bibendum eu tortor sed feugiat. Phasellus venenatis sollicitudin ipsum in dignissim. Vestibulum sed pretium ex. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Vestib ulum risus mauris, semper tincidunt leo tincidunt, lobortis dictum est. Sed imperdiet blandit metus porttitor dapibus. Fusce in purus a arcu ultricies feugiat. Phasellus malesuada eros eleifend nulla tempus sodales. Vestibulum ante ipsum primis in faucibus orci luctus et ultrices posuere cubilia curae; Sed vel mattis ex. Vivamus id urna nec sapien maximus porttitor. Donec bibendum eu tortor sed feugiat. Phasellus venenatis sollicitudin ipsum in dignissim. Vestibulum sed pretium ex.



  1. Morbi eu bibendum justo. Aliquam erat volutpat.
  2. Fusce pretium tempus lacus in posuere. Aenean fringilla, elit eu tempor sodales, ligula dolor dignissim sem, id tempor ipsum tellus ac neque. 
  3. Dui ut dignissim consectetur, lectus lacus luctus urna, vitae aliquam erat diam eu purus
  4. Nulla auctor, dui ut dignissim consectetur
  5. Lectus lacus luctus urna, vitae aliquam erat diam eu purus. Curabitur in ligula lorem. Phasellus eget semper tortor. Cras interdum elit at blandit commodo
  6. Aliquam ipsum libero, rutrum non condimentum eu, tempor non ligula. Maecenas aliquam tincidunt quam. Pellentesque eu dolor dignissim, pharetra nisi eget, dapibus dolor.
  7. Curabitur in dui vel tellus interdum porttitor
  8. Nulla tempus sem faucibus nunc tempor ultricies.
  9. Aliquam erat volutpat. Vestibulum quis sapien tristique, congue dolor consequat, condimentum eros. Aliquam bibendum gravida turpis, sed lacinia arcu sagittis non. Morbi eu bibendum justo. Aliquam erat volutpat. Fusce pretium tempus lacus in posuere. Aenean fringilla, elit eu tempor sodales, ligula dolor dignissim sem, id tempor ipsum tellus ac neque.

❷ Lorem Est. Morbi eu bibendum justo. Aliquam erat volutpat. Fusce pretium tempus lacus in posuere. Aenean fringilla, elit eu tempor sodales, ligula dolor dignissim sem, id tempor ipsum tellus ac neque. Nulla auctor, dui ut dignissim consecte. Aliquam erat volutpat. Fusce pretium tempus lacus in posuere. Aenean fringilla, elit eu.







Morbi eu bibendum justo. Aliquam erat volutpat. Fusce pretium tempus lacus in posuere. Aenean fringilla, elit eu tempor sodales, ligula dolor dignissim sem, id tempor ipsum tellus ac neque. Nulla.

Morbi eu bibendum justo. Aliquam erat volutpat.